Het Zaltbommels Mannenkoor wordt opgericht in 1885, Dameszangvereniging Excelsior in 1893. Beide koren trekken een eeuw lang met elkaar op. In 1999 gaan zij definitief samen met Vereniging Opera en Belcanto Bommelerwaard onder de naam KZM-Belcanto nadat vanaf 1991 met deze vereniging is opgetreden.
De koren werken in die 140 jaar met 14 dirigenten. Onder dirigent Frans van Amelsvoort (1924-1956) krijgen zij landelijke bekendheid met de Matthäus Passion van J.S. Bach in Zaltbommel tussen 1936 en 1963. Recensenten noemen Zaltbommel het "Naarden van het Zuiden". Vanaf 1913 worden andere grote werken uitgevoerd als "de Jaargetijden" en "de Schepping" van Joseph Haydn, Elias en Paulus van Mendelssohn en "de Messias" van Händel. Het gevarieerde repertoire omvat werken van Johann Stehle en Max Bruch , Salamon Jadassohn, Samuel Dresden, Otto de Nobel, Friedrich Hegar, Israël Jacques Olman, Gustave Doret, Hendrik Andriessen, Herman Strategier en Louis Toebosch. Bekende solisten uit de verschillende tijdsperioden nemen aan de uitvoeringen deel.
Tweede wereldoorlog
In de tweede wereldoorlog treden de koren niet op. Joodse koorleden en hun gezinnen worden omgebracht in Duitse vernietigingskampen. In 1946 worden de jaarlijkse uitvoeringen van de Matthäus Passion hervat. Daarnaast worden concertant opera's uitgevoerd, zoals Martha van Friedrich von Flotow, Zar und Zimmermann van Albert Lortzing, Ernani van Giuseppe Verdi en Alceste van Christoph Willebald Gluck. Ook zijn er operetteconcerten. Het repertoire omvat echter vooral geestelijke werken van Antonio Vivaldi, Joseph en Michaël Haydn, Georg Philip Telemann, Georg Friedrich Händel en Dietrich Buxtehude.
In 1991 begint de samenwerking met de in 1980 opgerichte Vereniging Opera en Belcanto Bommelerwaard. Deze vereniging geeft in de jaren 80 naast concerten in de regio ge-ensceneerde uitvoeringen met orkest van opera's van Giuseppe Verdi: I Lombardi, Oberto en Giovanna d'Arco en Christoph Willebald Gluck: Orphée et Eurydice. Deze uitvoeringen vinden plaats in Tiel, Gorinchem, Kerkdriel, Den Bosch en Tilburg.
Vanaf 2000 richt het koor zich onder de naam KZM-Belcanto en onder leiding van Corné Mooibroek vooral op oratoria en verwant repertoire. In 2012, 2014, 2017 en 2022 voert het koor Messiah van Händel uit. Een hoogtepunt is de uitvoering van het Requiem van Mozart ter gelegenheid van 70 jaar bevrijding in 2015. In 2016 vindt onder grote publieke belangstelling de eerste uitvoering plaats van The Armed Man van Karl Jenkins. In 2010 wordt wederom het predicaat Koninklijk aan het koor verleend voor een periode van 25 jaar.
Sinds 2022 staat het koor onder leiding van Marilou Krouwel, de eerste vrouwelijke dirigent. Onder haar leiding worden het Requiem van Mozart, The Armed Man van Jenkins, Messiah van Händel, het Requiem van Fauré, de Petite Messe Solennelle van Rossini, Ein Deutsches Requiem van Brahms en Gloria en Magnificat van Vivaldi samen met het Oratorio de Noël van Saint-Saëns uitgevoerd.
De veelzijdige geschiedenis van het koor is vervat in een boek geschreven door Jef van Eijken onder de titel: "Versagen wij ons niet", kroniek van het Koninklijk Zaltbommels Mannenkoor-Belcanto 1885-2018. In het boek wordt aandacht besteed aan de vaak amusante verwikkelingen in de beginjaren van het Zaltbommels Mannenkoor en Dameskoor Excelsior, aan de vermoorde Joodse koorleden, aan de uitvoeringen van de Matthäus Passion tussen 1936 en 1963 en aan het samengaan van beide koren met de Vereniging Opera en Belcanto in latere jaren. Het boek bevat ook veel informatie over het uitgevoerde repertoire en bekende zangers, die met het koor zijn opgetreden. Het boek is verkrijgbaar bij Bruna Zaltbommel. Prijs € 10. Nieuwe leden ontvangen het boek als welkom.
